Chan iad a-mhàin na Wombles a tha feumach air cabhair

THA feagal orra gu bheil an clann gan oideachadh a-rèir cultar is nòsan eadar-dhealaichte. Feagal orra gu bheil am blas-cainnte is an dòighean ann an cunnart. Dragh orra gu bheil an òigridh gan togail gun eòlas air an eachdraidh is an cleachdaidhean fhèin.

Chan eil e idir cho tlachdmhor nuair a tha am bròg air a' chas eile. Nochd gearan bho bhuidhnean a tha a' riochdachadh luchd-deasachaidh telebhisean Beurla ann am Breatainn mu dheidhinn cho tearc agus a tha na prògraman òigridh a tha gan dèanamh ann am Breatainn agus iad ag iarraidh taic gus cùisean a chumail a' dol agus tuilleadh prògraman anns an rìoghachd seo a bhi gan dèanamh.

Tha seachdain bho nochd deasachadh sònraichte de na Wombles, seann phrògram telebhisean dha cloinn a rinneadh ann am Breatainn. Bhathas a' bruidhinn le cainnt is facail Aimearaganach. Chuir buidheann de riochdairean telebhisean PACT am prògram ri chèile gus sealltainn mar a tha cùisean ann an cunnart.

Agus thòisich am bruidhinn bho chuid: nach eil ceart gun fheum ar cuid cloinne prògraman fhaicinn nach eil a' freagairt air na dòighean is an cultar aca fhèin. Gu bheil cultar Beurla Bhreatainn ann an cunnart.

Thuirt aon neach a bha an sàs anns a' ghnìomhachas: "Tha e cudromach gu bheil an cothrom aig daoine òga a bhi a' tuigsinn agus a' meòrachadh air an cultar is air an nòsan beatha fhèin. Tha Grange Hill a' dèanamh sin ann an dòigh nach eil an fheadhainn Aimearaganach a' dèanamh idir."

Thuirt t' eile: "Tha sinn ag iarraidh gum bi ar cuid cloinne ag ionnsachadh mun chultar is na dòighean aca fhèin, is chan ann an fheadhainn nach buin riu idir."

Fàilte dhan t-saoghal againn a chàirdean. Tha an t-aon thrioblaid air a bhi againne son bliadhnaichean. Feadhainn a' smaoineachadh gu bheil an dol-a-mach neònach air sgàth is cho eadar-dhealaichte is a bha e bhon rud a bha iad a' faicinn anns na meadhanan.

Ma chanas na Gàidheil rudeigin coltach ri sin, tha an ceòl a' dol air feadh na fìdhle. Tha an èigheach a' tòiseachadh mu dheidhinn nam "muilleanan" a tha a' dol a-mach air a' Ghàidhlig. Gun leasaicheadh airgead na Gàidhlig gach uireasbhaidh air thalamh nam biodh e air a chaitheamh air rudan eile. Gum biodh ospadal aig ceann gach gàraidh. Gum biodh sgoilearan comasach air a h-uile cànan fon ghrèin a bhruidhinn. Cha bhiodh daoine a' faireachdainn duilich no fiadhaich air sgàth nan sanas-rathaid gu bràth tuilleadh. Sin a-mhàin nan sguireadh ar ceannardan air ionmhas a chaitheamh air cànan nan Gàidheal.

Ach air sgàth adhbhair air choireigin, tha e ceart gu leòr a bhith ag ràdh gun fheum cultar na Gàidhlig a' chùis a dhèanamh leatha fhèin ann an saoghal fuar gun tròcair is gun chuideachadh dha duine beò. Ach feumaidh taic a bhith ann dha prògraman anns a' chainnt is cultar làidir, comasach, tlachdmhor, seo, air a bheil an saoghal gu lèir measail is a nì a' chùis air cànanan eile.

Inntinneach.

Tha na slatan-tomhais eadar-dhealaichte gu math annasach nan dòigh fhèin. Ma bhios sanas-rathaid no prògram telebhisean Gàidhlig ann 's e bhios an sin, "Airgead ga chaitheamh air a' Ghàidhlig." Ach ma bhios an leithid ann am Beurla, ann an sgìre Gàidhlig, chan bhi duine beò ag ràdh gur e a th' anns an sin "Ionmhas ga chaitheamh air a' Bheurla."

Tha barrachd air aon chultar ann am Breatainn. Barrachd air aon chultar a bhuineas dhan rìoghachd seo. Tha mòran Gàidheil òga beò ann an saoghal de thractairean is mòintichean, gu math eadar-dhealaichte bhon rud a chithear anns na meadhannan.

Tha sinn beò ann an saoghal iomadh-fhillte, far a bheil e mar fhiachaibh air na h-ùghdarrasan a bhi ag aithneachadh gu bheil sinn eadar-dhealaichte agus far a bheil e cudromach a bhi a' dìon is a' glèidheil ar còirichean a bhi eadar-dhealaichte, a bhi mar a tha sinn.

Chan eil càil ceàrr air òigridh Sasainn a bhi a' faicinn an saoghal fhèin anns na meadhanan. Feumaidh sin a bhi ann dhuinne cuideachd. Tha dualchas Cholum Cille a' cheart cho airidh is a tha fiùs na Wombles agus Grange Hill.

English summary

Gaels will find it ironic that English language TV producers are campaigning for support to stop their children's programmes being swamped by American shows amid claims that UK children "need to learn about their own culture". For many years scant regard was paid to young Gaels being force-fed a diet of English-language TV which reflected a radically different culture from their own. Along with the school system, these TV shows helped drive the language to the edge of extinction.